Grammind · Fe'l zamonlari
Present Simple va Continuous: taqqoslash va mashqlar
Present Simple va Present Continuous — taqqoslash va mashqlar
Bu ikki zamon o'quvchilarni ko'p chalg'itadi. Asosiy farq: Present Simple — odat, doimiy holat; Present Continuous — aynan hozir bo'layotgan harakat.
Asosiy farqlar jadvali
| Mezon | Present Simple | Present Continuous |
|---|---|---|
| Ma'no | odat, doimiy haqiqat | hozir bo'layotgan harakat |
| Qolip | V / V-s | am/is/are + V-ing |
| Signal so'z | every day, usually, often | now, at the moment, look! |
| Misol | I play football on Sundays. | I am playing football now. |
Ma'no farqini his qiling
- I read books every evening. — odat (har kuni)
- I am reading an interesting book now. — aynan hozir
- She works in a bank. — doimiy ish joyi
- She is working at home today. — bugun, vaqtinchalik
Mashq 1 — Gap to'ldirish (Gap-fill)
Qavs ichidagi fe'lni to'g'ri zamonda qo'ying. Avval o'zingiz yozing, keyin javoblar bilan solishtiring.
- My name is Aziz. I ____ (live) in Bukhara.
- Look! It ____ (rain) outside.
- She usually ____ (go) to school by bus.
- Be quiet! The baby ____ (sleep).
- My father ____ (not / drink) coffee.
- What ____ you ____ (do) right now?
- We ____ (study) English three times a week.
- Listen! Someone ____ (sing) a song.
Javoblar: 1) live 2) is raining 3) goes 4) is sleeping 5) doesn't drink 6) are ... doing 7) study 8) is singing.
Mashq 2 — Gaplarni o'zgartirish (Sentence transformation)
Berilgan gapni ko'rsatilgan shaklga aylantiring.
- I play tennis. (inkorga aylantiring) → ____
- She is reading. (so'roqqa aylantiring) → ____
- They watch TV every day. (he ega bilan) → ____
- He works hard. (Present Continuous, now) → ____
- We are not studying. (tasdiqqa) → ____
Javoblar: 1) I don't play tennis. 2) Is she reading? 3) He watches TV every day. 4) He is working hard now. 5) We are studying.
Mashq 3 — Juftlikda tekshirish (Peer correction)
Quyidagi gaplarda xato bor. Sherigingiz bilan birga xatoni toping va to'g'rilang. Bu xatolar o'zbek o'quvchilarda eng ko'p uchraydi:
- He don't likes pizza.
- I am go to the gym every morning.
- She reading a book at the moment.
- Does your sister speaks French?
- They is playing chess now.
- My mother cook dinner every evening.
To'g'ri javoblar: He doesn't like pizza. — I go to the gym every morning. — She is reading a book at the moment. — Does your sister speak French? — They are playing chess now. — My mother cooks dinner every evening.
Peer correction qanday o'tkaziladi?
- Har bir o'quvchi o'zi haqida 5 ta gap yozadi (Present Simple va Continuous aralash).
- Daftarlarni sherik bilan almashtiring.
- Sherik xatolarni qalam bilan belgilaydi, lekin o'zi to'g'rilamaydi.
- Muallif xatolarini o'zi tuzatadi — shunda qoida yaxshiroq esda qoladi.
Yakuniy maslahat: Gap yozayotganda o'zingizga ikki savol bering. Birinchi: "Bu odatmi yoki hozir bo'layotgan harakatmi?" — bu zamonni tanlashga yordam beradi. Ikkinchi: "Ega 3-shaxs birlikmi?" — bu -s yoki to be shaklini to'g'ri qo'yishga yordam beradi. Shu ikki savol xatolarning yarmini oldini oladi.