Getting the Message: Reported Questions Test
Bilvosita so'roq gaplar (so'z tartibi, if/whether, backshift, embedded questions) bo'yicha 15 savollik test. Daraja: A2 dan B2 gacha.
Getting the Message: Reported Questions Test
Quyida ko‘rinish. Yuqoridagi tugma orqali brendlangan PDF yuklab oling (to‘g‘ri javoblar yashil belgilanadi).
Asosiy fe'l o'tgan zamonda (asked), shuning uchun savol ichidagi Present Simple Past Simple ga siljiydi: where I lived. "Live" backshiftsiz qolgan, "living" esa grammatik shakl emas.
"Do you speak English?" - Yes/No savol, bilvosita nutqda if (yoki whether) bilan kiritiladi: asked if I spoke. "That" darak gaplar uchun ishlatiladi, "what" va "do" bu o'rinda xato.
Is Past Simple ga siljiydi: what my name was. "Is" backshiftsiz, "were" esa name birlik ot bo'lgani uchun mos kelmaydi.
"Do you like music?" savoli bilvosita shaklda if I liked bo'ladi - Present Simple Past Simple ga siljiydi. "Like" siljimagan, "likes" shaxs jihatdan xato, "liking" bu qurilmada ishlatilmaydi.
Bilvosita savolda ega fe'ldan oldin keladi: what time it was. "Was it" savol tartibi - bu o'zbek o'quvchilarining eng keng tarqalgan xatosi; "it is" esa tartib to'g'ri, lekin backshift qilinmagan.
"Have you finished...?" savoli bilvosita shaklda whether I had finished bo'ladi: bog'lovchi + ega + fe'l. "Whether had I" savol tartibida qolgan, "whether did I" da did ortiqcha, "that I had" da esa bog'lovchi noto'g'ri - savol uchun that ishlatilmaydi.
Backshift qoidasiga ko'ra will would ga aylanadi: if I would come. "Will" siljimagan, "would to" xato (would dan keyin to kelmaydi), "won't" esa ma'noni inkorga o'zgartiradi.
Bevosita savoldagi Past Simple (did ... leave) bilvosita nutqda Past Perfect ga siljiydi: had left. "Did leave" da did saqlanib qolgan - bilvosita savolda did yo'qoladi; "leaves" va "left" siljish qoidasiga to'liq mos emas (imtihonda had left kutiladi).
"Did you understand?" savoli bilvosita shaklda if we understood bo'ladi: did olib tashlanadi, if qo'shiladi. "Did" varianti (asked did we understand) bevosita savol tartibini saqlagan xato, "that" esa savol bog'lovchisi emas.
Bilvosita nutqda vaqt so'zlari moslashadi: today -> that day. "Today" o'zgarmasdan qolgan, "this day" va "the day" ingliz tilida bu ma'noda ishlatilmaydi.
Odobli savolning ichki qismi darak tartibida bo'ladi: where the station is. Asosiy qism hozirgi zamonda (could you tell me) bo'lgani uchun backshift kerak emas. "Is the station" savol tartibi - xato; "does the station is" umuman mavjud emas shakl; "the station was" esa asossiz backshift.
Who ega vazifasida kelganda so'z tartibi allaqachon darak tartibida, faqat zamon siljiydi: Past Simple -> Past Perfect: who had broken. "Did break" da did ortiqcha, "had broke" da V3 xato (broke o'rniga broken kerak), "breaks" esa zamon jihatdan mos emas.
Backshift qoidasiga ko'ra must bilvosita nutqda had to ga aylanadi: if she had to wear. "Must to" xato shakl, "musted" mavjud emas, "have to" esa shaxs-zamon mosligini buzadi (asked - o'tgan zamon).
Infinitiv bilan va "or not" bilan faqat whether ishlatiladi: wondered whether to accept ... or not. "If" infinitivdan oldin kela olmaydi, "that" esa savol ma'nosini bermaydi.
To'g'ri jumla: He wanted to know where I had bought my phone - darak tartibi (I had bought) va to'g'ri backshift (Past Simple -> Past Perfect). A da savol tartibi saqlanib qolgan (had I), B da did ortiqcha, C da esa oxirida savol belgisi qo'yilgan - bilvosita savol darak gap bo'lgani uchun nuqta bilan tugaydi.